Dynamisering van Innovatie

In het jaar 2000 hebben de EU-lidstaten in Lissabon afgesproken dat de EU zich binnen tien jaar moet ontwikkelen tot de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de wereld. Nederland heeft de ambitie tot de kopgroep van Europa te behoren. Om deze ambitie waar te maken is een op kennis gebaseerde economie noodzakelijk. Kennis is namelijk een doorslaggevende factor om te innoveren en innovatie vormt een steeds belangrijkere motor voor economische groei.

Innovatie is vernieuwing die neerslaat in producten, diensten, processen of organisatievormen. Innovatie is niet alleen de ontwikkeling van kennis en technologie, maar vindt ook plaats op gebieden als (HR)management, logistiek en marketing. Deze laatste gebieden zijn een belangrijke factor bij de toepassing van technologische vernieuwingen; om de implementatie van innovatie succesvol te laten verlopen kunnen organisatorische veranderingen en wijzigingen in de bedrijfscultuur nodig zijn.

Bedrijven moeten adequaat kunnen reageren op een omgeving die op zowel economisch, maatschappelijk als technologisch gebied aan veel verandering onderhevig is. Daarvoor is kennis nodig. Zij zijn zodoende voortdurend op zoek naar mogelijkheden ter verbreding van hun kennisbasis om te kunnen vernieuwen en zo in te spelen op de dynamiek van hun omgeving.

Bedrijven zijn voor het verbreden van hun kennisbasis, naast de eigen ontwikkeling, aangewezen op de kennis van andere bedrijven. En wellicht in nog grotere mate op de kennis van (semi-) publieke kennisinstellingen. Een goede interactie en samenwerking binnen bedrijven, tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en de publieke kennisinstellingen zijn daarom van groot belang. Innovatieprocessen overschrijden overigens steeds vaker de grenzen van een bedrijf en dit heeft grote invloed op de dynamiek en de structuur waarbinnen innovaties plaatsvinden.

De ontwikkeling van kennis kan niet worden losgekoppeld van de omgeving waarbinnen de kennis wordt toegepast. Het innovatiesysteem is nooit in evenwicht, maar voortdurend in beweging. Innovatieprocessen kenmerken zich namelijk door voortdurende interacties tussen de diverse spelers, zoals bedrijven, kennisinstellingen en intermediaire organisaties; er wordt kennis opgebouwd ten behoeve van een innovatie, de omgeving verandert en daarop zal het systeem moeten reageren. Dat systeem moeten reageren op de verandering van de omgeving en zo ontstaat weer een nieuwe situatie, die op zijn beurt weer zijn weerslag heeft op de omgeving.

Deze wederzijdse aanpassingsmechanismen tussen vraag en aanbod van kennis zijn de drijvende kracht achter de nodige dynamiek. Een continue aanvoer van externe prikkels is cruciaal om dynamiek in het innovatiesysteem te houden.

Het ontbreekt nu aan dynamiek in het innovatiesysteem met als gevolg dat kennis, en met name die bij universiteiten en researchinstellingen nog onvoldoende wordt gebruikt. Vaak zijn de oorzaken van de beperkte dynamiek en het daardoor onvolledig benutten van de beschikbare kennis niet duidelijk.

Met dit onderzoekprogramma willen we inzicht verkrijgen in de krachten die voor dynamiek zorgen in het innovatiesysteem.